Ψυχοπαιδαγωγικό Πρόγραμμα Υποστήριξης

Στο ΚΕ.Π.ΕΦ., το ψυχοπαιδαγωγικό πρόγραμμα παρέχει αξιολόγηση και αναπτυξιακή υποστήριξη σε αυτιστικά παιδιά και εφήβους, αναγνωρίζοντας τον αυτισμό ως μια φυσική μορφή ανθρώπινης νευροποικιλότητας.

Ο αυτισμός αποτελεί έναν διαφορετικό νευροαναπτυξιακό τρόπο αντίληψης, επεξεργασίας πληροφοριών, επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον. Τα αυτιστικά άτομα μπορεί να βιώνουν, να εκφράζονται και να σχετίζονται με τρόπους που διαφοροποιούνται από τις νευροτυπικές προσδοκίες, παρουσιάζοντας μοναδικά προφίλ δυνατοτήτων, ενδιαφερόντων και αναγκών υποστήριξης.

Στο πλαίσιο αυτό, στόχος του προγράμματός μας δεν είναι η «κανονικοποίηση» της συμπεριφοράς, αλλά η ενίσχυση της συμμετοχής, της αυτονομίας, της επικοινωνίας και της ευημερίας κάθε παιδιού ή εφήβου, με σεβασμό στη νευρολογική του ταυτότητα.

Η υποστήριξη παρέχεται από την ηλικία του 1,5 έτους έως και την εφηβεία, με συνεχή προσαρμογή των πρακτικών σύμφωνα με:

• το αναπτυξιακό στάδιο,
• το ατομικό προφίλ,
• τα αισθητηριακά χαρακτηριστικά,
• τα ενδιαφέροντα και
• τις εκάστοτε ανάγκες υποστήριξης.

Η προσέγγισή μας είναι συστημική και συνεργατική, αναγνωρίζοντας ότι η ανάπτυξη συμβαίνει μέσα στις σχέσεις. Οι γονείς και φροντιστές αντιμετωπίζονται ως ισότιμοι συνεργάτες και βασικά πρόσωπα υποστήριξης του παιδιού στην καθημερινή ζωή.

Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση αποτελεί μια διαδικασία κατανόησης του μοναδικού νευροαναπτυξιακού προφίλ κάθε παιδιού και όχι διαδικασία εντοπισμού ελλειμμάτων.

Περιλαμβάνει:

• σταθμισμένα εργαλεία αξιολόγησης,
• λειτουργική παρατήρηση σε δομημένα και φυσικά περιβάλλοντα,
• καταγραφή τρόπων επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης,
• διερεύνηση αισθητηριακών προτιμήσεων,
• συνεργατική συζήτηση με την οικογένεια και το σχολείο.

Η διαδικασία στοχεύει στον εντοπισμό:

• δυνατών σημείων,
• τρόπων μάθησης,
• παραγόντων που διευκολύνουν ή δυσκολεύουν τη συμμετοχή,
• αναγκών υποστήριξης στο σπίτι, στο σχολείο και στην κοινότητα.

Εξατομικευμένη υποστήριξη

Με βάση την αξιολόγηση, διαμορφώνεται Εξατομικευμένο Υποστηρικτικό Πρόγραμμα (ΑΥΠ), το οποίο σχεδιάζεται συνεργατικά με το παιδί (όπου είναι εφικτό) και την οικογένεια.

Η υποστήριξη εστιάζει:

• στην κοινωνικοσυναισθηματική κατανόηση και σύνδεση
• στην ανάπτυξη αυθεντικής και λειτουργικής επικοινωνίας
• στην ενίσχυση της αυτορρύθμισης
• στην ανάπτυξη δεξιοτήτων παιχνιδιού και συνεργασίας
• στην ενδυνάμωση της αυτοεκτίμησης και της αυτιστικής ταυτότητας
• στην ανάπτυξη δεξιοτήτων καθημερινής ζωής
• στην πρόσβαση και ενεργή συμμετοχή στην κοινότητα

Οι παρεμβάσεις στοχεύουν στη δημιουργία περιβαλλοντικών προσαρμογών και υποστηρικτικών στρατηγικών, ώστε το παιδί να μπορεί να λειτουργεί με τρόπο που σέβεται τον νευρότυπο του.

Η γενίκευση δεξιοτήτων υποστηρίζεται σε πολλαπλά πλαίσια (σπίτι, σχολείο, κοινότητα), με στόχο ουσιαστική συμμετοχή και όχι απλή συμμόρφωση σε κοινωνικούς κανόνες.

Προεφηβεία & Εφηβεία

Κατά την εφηβεία δίνεται ιδιαίτερη έμφαση:

• στην ανάπτυξη αυτογνωσίας,
• στην κατανόηση της αυτιστικής ταυτότητας,
• στην αυτο-υπεράσπιση (self-advocacy),
• στις κοινωνικές σχέσεις,
• στην αυτονομία στην κοινότητα,
• και στη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση με σεβασμό στη νευροδιαφορετικότητα.

Υποστήριξη Οικογένειας

Οι γονείς και φροντιστές συμμετέχουν σε προγράμματα ψυχοεκπαίδευσης και συμβουλευτικής υποστήριξης με στόχο:

• την κατανόηση της νευροδιαφορετικότητας,
• την ανάπτυξη υποστηρικτικών στρατηγικών,
• τη μείωση του οικογενειακού στρες,
• και την ενίσχυση θετικών αλληλεπιδράσεων.

Προσεγγίσεις Υποστήριξης

Η ομάδα αξιοποιεί συνδυασμό πρακτικών που σέβονται και αναγνωρίζουν τη νευροδιαφορετικότητα, όπως:

• Intensive Interaction
• DIR/Floortime
• Marte Meo
• Social Stories
• Comic Strip Conversations
• Structured Teaching (TEACCH-informed practices)
• Cognitive Behavioral Drama
• γνωσιακές και μεταγνωστικές στρατηγικές
• προγράμματα γονεϊκής υποστήριξης
• ανάπτυξη κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων μέσω παιχνιδιού και αφηγηματικών δραστηριοτήτων

Όλες οι πρακτικές προσαρμόζονται με γνώμονα τη συνεργασία, τη συναίνεση, τη συναισθηματική ασφάλεια και τον σεβασμό στον τρόπο επικοινωνίας και έκφρασης κάθε παιδιού.